ВИРТУАЛДЫ БІЛІМ БЕРУ ОРТАСЫН ПАЙДАЛАНУ АРКЫЛЫ БОЛАШАК ШЕТЕЛ ТІЛІ МУРАЛІМНІН КАСІБИ КУЗЫРЕТТІЛІГІН КАЛЬШТАСТЫРУ

АҢДАТПА

Бұл мақалада виртуалды білім беру ортасының болашақ шетел тілі мұғалімдерінің кəсіби құзыреттілігін қалыптастырудағы рөлі қарастырылады. Сонымен қатар цифрлық технологияларды қолданудың тиімділігі, онлайн платформалардың мүмкіндіктері жəне олардың білім беру процесіне əсері талданады. Виртуалды орта арқылы студенттердің тілдік, коммуникативтік жəне цифрлық дағдыларын дамыту мəселелері сипатталады.

Кілт сөздер: виртуалды білім беру ортасы, кəсіби құзыреттілік, шетел тілі, цифрлық технология, онлайн оқыту.

Кіріспе

Қазіргі цифрлық қоғамда білім беру жүйесі қарқынды дамып, оқыту процесіне жаңа технологиялар енгізілуде. Əсіресе шетел тілдерін оқыту саласында виртуалды білім беру ортасының маңызы артып келеді. Онлайн платформалар мен цифрлық ресурстар білім алушыларға сапалы білім алуға жəне өздігінен оқу дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді. Онлайн платформалар, интерактивті бағдарламалар, цифрлық ресурстар мен қашықтан оқыту технологиялары болашақ мұғалімдердің кəсіби даярлығына тікелей əсер етеді. Бүгінгі таңда болашақ шетел тілі мұғалімі тек тілдік біліммен шектелмей, ақпараттық-коммуникациялық технологияларды еркін меңгерген маман болуы қажет. Осыған байланысты виртуалды білім беру ортасын пайдалану арқылы кəсіби құзыреттілікті қалыптастыру өзекті мəселелердің біріне айналды.

Практикалық бөлім: Педагогикалық эксперименттің барысы жəне іске асыру моделі

Ұсынылған виртуалды білім беру ортасын қолдану моделі педагогикалық іс-тəжірибе барысында 8-сынып оқушылары негізінде апробациядан өткізілді. Эксперименттік жұмыс үш кезеңнен тұрды: констатациялаушы, қалыптастырушы жəне бақылау кезеңдері.

Констатациялаушы кезеңде оқушылардың ағылшын тілін меңгеру деңгейі, цифрлық платформалармен жұмыс жасау дағдылары жəне жаңа лексикалық бірліктерді қолдану қабілеті анықталды. Бастапқы диагностика барысында оқушылардың сөздік қорды меңгеруі, сөйлеу белсенділігі жəне тапсырмаларды орындау деңгейі бағаланды.Сонымен қатар оқушылардың онлайн тапсырмаларға деген қызығушылығы мен мотивациясына назар аударылды.Қалыптастырушы кезеңде виртуалды білім беру ортасының мүмкіндіктерін қолдануға негізделген тапсырмалар жүйесі енгізілді. Сабақтар барысында Google Classroom, Wordwall, LearningApps жəне Quizizz платформалары пайдаланылды. Тапсырмалар оқушылардың коммуникативтік жəне цифрлық дағдыларын қатар дамытуға бағытталды.

1. тапсырма: Коммуникация. Оқушылар Zoom платформасы арқылы жұптық диалогтар орындады. “My Favourite Animal” тақырыбы бойынша оқушылар бір-біріне сұрақ қойып, жауап берді. Бұл тапсырма оқушылардың сөйлеу дағдыларын дамытуға жəне ағылшын тілінде еркін қарым-қатынас жасауына ықпал етті.

1. тапсырма: Коллаборация (Information Gap технологиясы). Сынып 4 адамнан тұратын шағын топтарға бөлініп, Google Jamboard платформасында ортақ постер құрастырды. Əр топ жануарлардың мекен ету ортасы туралы ақпарат жинап, суреттер мен жаңа сөздерді қолдана отырып таныстырылым дайындады. Тапсырма барысында оқушылар бірлесіп жұмыс жасау жəне ақпарат алмасу дағдыларын дамытты.
2. тапсырма: Сыни ойлау. LearningApps платформасында интерактивті сəйкестендіру тапсырмалары орындалды. Оқушылар жануарларды олардың сипаттамаларымен жəне мекен ету ортасымен сəйкестендірді. Бұл тапсырма оқушылардың логикалық ойлауын жəне жаңа лексиканы есте сақтау қабілетін арттырды.
3. тапсырма: Креативтілік (Продуктивті нəтиже). Сабақтың қорытынды бөлімінде оқушылар Canva платформасы арқылы “My Dream Pet” тақырыбында шағын жоба жасады. Олар өздерінің қиялындағы жануардың суретін салып, ағылшын тілінде сипаттама берді. Тапсырма барысында жаңа сөздер, сын есімдер жəне қимыл етістіктері қолданылды.

Педагогикалық іс-тəжірибе барысында жинақталған мəліметтерді сандық жəне сапалық тұрғыдан талдау ұсынылған интегративті модельдің жоғары тиімділігін көрсетті. Экспериментке дейінгі жəне одан кейінгі көрсеткіштерді салыстыру үшін оқушылардың цифрлық жəне коммуникативтік дағдыларының даму динамикасы есептелді.

1-Кесте

Оқушылардың цифрлық жəне коммуникативтік дағдыларының даму динамикасы (пайыздық көрсеткішпен)

Сондай-ақ, эксперимент аяқталғаннан кейін екі аптадан соң жүргізілген қорытынды бақылау жұмысы виртуалды білім беру ортасының тиімділігін көрсетті. Онлайн платформалар арқылы оқытылған эксперименттік топтағы оқушылардың оқу материалын есте сақтау көрсеткіші 84%-ды құраса, дəстүрлі əдіспен білім алған бақылау тобында бұл көрсеткіш 57% деңгейінде болды. Коммуникация мен цифрлық белсенділік деңгейін бақылау барысында оқушылардың сабаққа қатысу ынтасының артқаны жəне ағылшын тілінде сөйлеу кезіндегі тілдік кедергілердің төмендегені байқалды. Əсіресе, бастапқы деңгейі төмен оқушылардың топтық жəне жұптық жұмыстар барысында белсенділігі жоғарылап, жаңа лексикалық бірліктерді қолдану көрсеткіштері артты.

Жүргізілген тəжірибелік жұмыс нəтижелері виртуалды білім беру ортасын қолданудың болашақ шетел тілі мұғалімінің кəсіби құзыреттілігін қалыптастыруда тиімді құрал екенін дəлелдеді. Алынған нəтижелер цифрлық технологияларды ағылшын тілі сабақтарында жүйелі қолданудың білім сапасын арттыруға мүмкіндік беретінін көрсетті.

Қорытынды

Жүргізілген тəжірибелік зерттеу нəтижелері виртуалды білім беру ортасын қолданудың болашақ шетел тілі мұғалімінің кəсіби құзыреттілігін қалыптастыруда тиімді əдіс екенін дəлелдейді. Цифрлық технологияларды оқу үдерісіне кіріктіру студенттердің коммуникативтік, əдістемелік жəне цифрлық дағдыларын дамытуға оң əсер етті. Виртуалды платформаларды пайдалану білім алушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттырып, ағылшын тілінде еркін қарым-қатынас жасауына мүмкіндік берді.

Кəсіби педагогикалық іс-тəжірибе кезінде анықталған оң динамика виртуалды білім беру ортасын шетел тілін оқыту үдерісінде жүйелі түрде қолданудың  маңыздылығын  айқындайды.  Сондықтан  қазіргі  білім  беру жүйесінде цифрлық технологияларды тиімді пайдалану болашақ шетел тілі мұғалімдерін даярлаудың маңызды бағыттарының бірі болып табылады.