ІШКІ ІСТЕР ОРГАНДАРЫНДАҒЫ ЮВЕНАЛДЫ ҚҰҚЫҚТЫҢ МАҢЫЗЫ МЕН ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

ЗНАЧЕНИЕ И ОСОБЕННОСТИ ЮВЕНАЛЬНОГО ПРАВА В ОРГАНАХ ВНУТРЕННИХ ДЕЛ

Саркеева Тансу Муратовна

студент, факультет истории,экономики и права, Западно-Казахстанский университет имени Махамбета Утемисова,

Республика Казахстан, г. Уральск

Кумарова Улдай Кумаровна

научный руководитель, магистр юрид. наук, старший преподаватель, Западно-Казахстанский университет имени Мазамбета Утемисова,

Республика Казахстан, г.Уральск

АННОТАЦИЯ

Қазіргі қоғамда кәмелетке толмағандардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау – мемлекеттің басты міндеттерінің бірі. Осы тұрғыда ішкі істер органдары жүйесінде ювеналды құқық ерекше орын алады. Ювеналды құқық – кәмелетке толмағандардың құқықтық мәртебесін, олардың мінез-құлқын реттеуді және құқық бұзушылықтардың алдын алуды көздейтін құқық саласы. Бұл салада ішкі істер органдарының қызметі баланың құқықтарын қорғау, тәрбиелік ықпал ету және әлеуметтік бейімдеуге бағытталған.

Ювеналды құқық – кәмелетке толмағандарға қатысты қоғамдық қатынастарды реттейтін құқық нормаларының жиынтығы. Оның құқықтық негіздерін Қазақстан Республикасының Конституциясы, «Баланың құқықтары туралы» Заңы, Қылмыстық кодекс, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс, сондай-ақ ішкі істер органдарының ведомстволық нормативтік актілері құрайды.

АННОТАЦИЯ

В современном обществе защита прав и законных интересов несовершеннолетних является одной из важнейших задач государства. В этом контексте ювенальное право занимает особое место в системе органов внутренних дел. Ювенальное право представляет собой отрасль права, направленную на регулирование правового статуса несовершеннолетних, их поведения, а также на профилактику правонарушений. Деятельность органов внутренних дел в данной сфере ориентирована на защиту прав ребенка, оказание воспитательного воздействия и социальную адаптацию.Ювенальное право — это совокупность правовых норм, регулирующих общественные отношения с участием несовершеннолетних. Его правовую основу составляют Конституция Республики Казахстан, Закон «О правах ребенка», Уголовный кодекс, Кодекс об административных правонарушениях, а также ведомственные нормативные правовые акты органов внутренних дел.

Кілт сөздер: ювеналды құқық, кәмелетке толмағандар, ішкі істер органдары, баланың құқықтары, құқық бұзушылықтардың алдын алу.

Ключевые слова: ювенальное право, несовершеннолетние, органы внутренних дел, права ребенка, профилактика правонарушений.

Сонымен қатар, кәмелетке толмағандар қатысатын іс жүргізу барысында олардың жас ерекшеліктері, психологиялық жағдайы ескерілуі қажет. Тергеу және профилактикалық шаралар баланың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтірмеуі тиіс.Қорытындылай келе, ішкі істер органдарындағы ювеналды құқық – кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғауға, олардың қоғамға бейімделуіне және құқық бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған маңызды құқықтық механизм болып табылады. Бұл саладағы тиімді жұмыс тек заң нормаларын сақтаумен шектелмей, тәрбиелік, әлеуметтік және психологиялық ықпал етуді кешенді түрде қолдануды талап етеді. Ювеналды құқықтың дамуы – құқықтық мемлекет пен өркениетті қоғамның маңызды көрсеткіші.Ювеналды құқықты жүзеге асыруда халықаралық құқық нормалары да маңызды рөл атқарады. Қазақстан Республикасы Бала құқықтары туралы БҰҰ Конвенциясына қосылған мемлекет ретінде кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғауға бағытталған халықаралық стандарттарды сақтауға міндетті.

Қорытындылай келе, ішкі істер органдарындағы ювеналды құқық тек құқықтық реттеу құралы ғана емес, сонымен қатар қоғамның әлеуметтік тұрақтылығын қамтамасыз ететін маңызды институт болып табылады. Ювеналды саясатты тиімді жүзеге асыру кәмелетке толмағандардың қауіпсіз дамуына және құқықтық мәдениеттің қалыптасуына негіз болады.

Әдебиеттер тізімі:

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы: Жеті жарғы, 2023.
2. «Баланың құқықтары туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. – Алматы, 2002 ж.
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. – Алматы: Норма-К, 2023.
4. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі. – Алматы: Юрист, 2023.